Total Pageviews

Showing posts with label अष्टविनायकाची मंदिरे. Show all posts
Showing posts with label अष्टविनायकाची मंदिरे. Show all posts

Wednesday, 7 October 2015

अष्टविनायका : ७ || श्री विघ्नहर (ओझर) ||

 अष्टविनायका : ७ 
|| श्री विघ्नहर (ओझर) ||

विघ्नहर (ओझर) हे पुणे जिल्ह्यातील गणपतीचे देऊळ आहे. हेदेऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे.

 इतिहास :

१७८५ मध्ये बाजीराव पेशव्यांचे भाऊ चिमाजी आप्पा यांनी हेदेऊळ बांधून त्यावर सोनेरी कळस चढविला.

 श्री विघ्नहर विनायक मूर्ति :

या मुर्तीचे मुख पूर्व दिशेला असून मूर्ती पूर्णाकृती आहे.मांडीचेआसन घातलेली मूर्ती डाव्या सोंडेची आहे.मूर्तीच्या भाल-प्रदेशावर चमचमनारे हिरे जडवलेले आहेत.तसेच डोळ्यांत माणके आणि नाभित खडा जडविलेला आहे.डौलदार महिरपी कमानित मूर्ती विराजमान आहे.मूर्तीच्या दोन्ही बाजूंना रिद्धि-सिद्धिच्या पितळी मूर्ती दिसून येतात.

 श्री विघ्नहर विनायक मंदिर :

विघ्नहराच्या मंदिराच्या पुढे २० फुट लांब सभागृह असून आतीलगाभारा १० बाय १० फुटाचा आहे. मंदिराच्या कडेने मजबूत संरक्षकभिंत आहे. येथील पूर्वाभिमुख मूर्तीच्या कपाळावर नाभीवर हिरे आहेत.

 आख्ययिका :

राजा अभिनंदनने त्रिलोकाधीश होण्यासाठी यज्ञ सूरू केला. यामुळेभयभीत झालेल्या इंद्राने या यज्ञात विघ्न आणण्यासाठी विघ्नासूरराक्षसाची उत्पत्ती केली व त्याला यज्ञात विघ्न आणण्याससांगितले. त्याने एक पायरी पुढे जाऊन सर्वच यज्ञांमध्ये विघ्नआणायला सुरवात केली. यामळे ऋषीमूनींनी विघ्नासूराचा बंदोबस्तकरण्याची गणपतीला विनंती केली. गणपतीने पराभव केल्यानंतरविघ्नासूर गणपतीला शरण गेला. गणपतीने त्याला जेथे माझी पूजाकेली जाते तेथे न येण्याच्या अटीवर सोडून दिले. विघ्नासूरानेगणपतीला विनंती केली की तुमचे नाव घेण्याआधी माझे नावभक्तगणांती घ्यावे व तुम्ही येथेचे वास्तव्य करावे. विघ्‍नासूराची हीविनंती गणपतीने मान्य केली व तो या ठिकाणी विघ्नहर या नावानेवास्तव्य करू लागला.

 जाण्याचा मार्ग :

पुणे-नाशिक रस्त्यावर जुन्नर तालुक्यातील हे देवस्थाननारायणगावापासून ८ कि.मी. अंतरावर कुकडी नदीच्या काठी आहे.जवळचे रेल्वे स्टेशन पुणे आहे.

 उत्सव :

त्रिपुरी पौर्णिमेला येथे चार दिवस मोठा उत्सव साजरा केला जातो.गणेशोत्सवा व संकष्टी चतुर्थीला लोक दर्शन घेतात.

 जेवण्याची व राहण्याची सोय :

१) मंदिरासमोर एक धर्मशाळा आहे.
२) देवस्थानचे "भक्तभवन" आहे.भक्तगणांसाठीखास स्वतंत्र खोल्यांची व्यवस्था आहे.

 जवळील प्रेक्षणीय स्थळे :

१) भीमाशंकर :
बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक, हे निसर्गरम्य क्षेत्र ही आहे.
२) आर्वी :
येथे उपग्रह केंद्र आहे.
३) खोडद :
येथे आशिया खंडातील सर्वात मोठी आकाश निरिक्षण दुर्बीण बसवलेली आहे.
४) आळे :
संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी ज्या रेडयाच्या मुखातून वेद वदवून आपले अलौकिकत्व सिद्ध केले,त्या रेडयाची समाधी येथे आहे.
|| गणपती बाप्पा मोरया ||
माहिती संकलन-:निखिल आघाडे.
http://maharastramandirbynikhilaghade.blogspot.com

अष्टविनायक : ६ || श्री गिरिजात्मज (लेण्याद्री) ||

 अष्टविनायक : ६ 
|| श्री गिरिजात्मज (लेण्याद्री) ||

गिरिजात्मज (लेण्याद्री) हे पुणे जिल्ह्यातील गणपतीचे देऊळ आहे. हेदेऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे.अष्टविनायकांमधील सहावागणपती म्हणजे लेण्याद्रीचा गिरिजात्मक. अष्टविनायकातला हाएकमेव असा गणपती आहे जो डोंगरात एका गुहेत आहे. कुकडीनदीच्या तीरावर लेण्याद्री गाव वसले आहे. लेण्याद्रीजवळच्या याडोंगरात १८ गुहा आहेत.
त्यातील ८व्या गुहेत गिरिजात्मकाचे देऊळ आहे. या गुहेला गणेशलेणी असेही म्हणतात. देवळात येण्यासारठी ३०७ पायरयाचढाव्या लागतात. या मंदिराचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे पूर्ण देऊळ एकाअखंड दगडापासून बनले आहे. हे स्थान डोंगर खोदून तयार केलेलेआहे. जुन्नर तालुक्याच्या उत्तरेला हतकेश्वर आणि सुलेमानच्याडोंगररांगांमध्ये असलेल्या २८ लेण्यांपैकी एका लेण्यात गणपतीचीमूर्ती असल्याने त्या सर्वच लेण्यांना ‘गणेश लेणी’ असे म्हणतात., हाभाग गोळेगाव या गावाच्या हद्दीमध्ये आहे. जवळूनच कुकडी नदीवाहते. या ठिकाणाचा उल्लेख 'जीर्णापूर' व 'लेखन पर्वत' असाझाल्याचे आढळते. पार्वतीने ज्या गुहेत तपश्चर्या केली असा समजआहे त्याच गुहेमागे कुणा गणेश भक्ताने गणपतीची ही मूर्ती कोरलीआहे. हे देवस्थान लेण्यांमध्ये आहे म्हणून याला लेण्याद्री असे नांवपडले.

 गिरिजात्मज मंदिर(गुहा) :

पायऱ्या चढून गेल्यावर प्रथम चैत्यगृहाचे लेणे लागते वत्यानंतरच्या प्रशस्त गुहेमध्ये गणपती. बहुतेक सर्व लेण्यांसमोरओसरी आहे. सहाव्या लेण्यातील चैत्य विहार अजिंठा-वेरूळचीलेणी येथील नवव्या लेण्याशी मिळताजुळता आहे. चैत्यगृहातवैशिष्ट्यपूर्ण अशा पाच खांबांच्या दुतर्फा रांगा आहेत. हे खांब इ.स.पूर्व ९० ते इ.स. ३०० या सातकारणी कालखंडातील असल्याची नोंदआहे. अष्टकोनी खांबाच्या तळाशी तळखडय़ावर व वरच्या टोकाशीजलकुंभाची प्रकृति आहे. जलकुंभाच्या वरच्या भागात चक्रावर वाघ,सिंह, हत्ती यांच्या शिल्पाकृती कोरलेल्या आहेत. छताला अर्धगोलाकार फिरणाऱ्या लाकूडसदृश कमानी कोरल्या आहेत.चैत्यगृहाच्या मध्यवर्ती घुमटाकार सहा फूट प्रार्थनास्थळ हे साडेचारफूट उंच जोत्यावर एकसंध कोरलेले आहे. सातवे लेणे थोडे उंचावरअसून, जुन्नर लेण्यातील सर्वांत प्रशस्त लेणं आहे. मंदिर यावास्तुसंकल्पनेतील खांब, कमानी, मंडप, शिखर या कुठल्याच गोष्टीनाहीत. खांबविरहित ५७ फूट लांब व ५२ फूट रुंद गुहा हेच मंदिरआहे.या मूर्ती इतर अष्टविनायकांप्रमाणे आखीव रेखीव नाही. ही गुहाअशाप्रकारे बनवली आहे की जोपर्यंत आकाशात सूर्य आहे तोपर्यंतप्रकाश आत येत राहणार. गुहेत विजेचा एकही बल्ब नाही. ही गुहाकोणी बनवली, कधी बनवली याची कोणतीच नोंद नाही.
या देवस्थानाच्या पूर्व व पश्चिम बाजूंस २८ लेणी आहेत. एकाचमोठया आकाराच्या शिळेत ही लेणी कोरली आहेत. लेण्याद्री हेदेवस्थान सात क्रमांकाच्या गुहेत असून देवस्थानासमोरीलसभामंडप ५१ फूट रुंद व ५७ फूट लांब आहे. त्याला कोठेही खांबाचाआधार नाही. देवस्थानाजवळ पाण्याच्या चार टाक्या असून त्यांनावर्षभर पाणी असते.

 गिरिजात्मज विनायक मूर्ती :

गणेशाची मूर्ती लेणीच्या भिंतीत स्वयंभू प्रकट झालेली असून ती उत्तराभिमुख आहे.मूर्तीच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूला हनुमान आणि शिवशंकर आहेत.मूर्तीच्या नाभीत आणि भालावर अस्सल हिरे बसविलेले आहेत.मूर्तीच्या मागचा भाग लांबलचक आणि मोठया डोंगराने व्यापला असल्याने आपणास प्रदक्षिणा घालता येत नाही.येथील मुर्तीला इतर कोणतेही अलंकार नाहीत.

 आख्यायिका :

पार्वतीने आपणास पुत्र व्हावा म्हणून या डोंगरात १२ वर्षे तपश्चर्याकेली. ही तपश्चर्या फलद्रूप होऊन श्री गजानन भाद्रपद शुद्ध चतुर्थीलाबटुरूपात प्रकट झाले. गिरिजेचा म्हणजे पार्वतीचा आत्मज(पुत्र)म्हणून या गणपतीला 'गिरिजात्मज' हे नांव मिळाले.

 जाण्याचा मार्ग :

पुणे-नारायणगाव-जुन्नर-लेण्याद्री असे एस.टी.बसने जाता येते.
पुणे येथील शिवाजीनगर एस.टी.बसस्थानकातून लेण्याद्री येथे जाण्यासाठी एस.टी.बस सेवा उपलब्ध आहे.

 जेवण्याची व राहण्याची सोय :

देवस्थानातर्फे भोजनाची आणि निवासाची उत्कृष्ट व्यवस्था केलेली आहे.

 जवळची प्रेक्षणीय स्थळे :

१) शिवनेरी किल्ला :
श्री छत्रपती शिवरायांचे जन्मस्थळ.
२) ओतूर :
पुरातन असे कपर्दिकेश्वर मंदिर आणि संत तुकाराम महाराज यांचे गुरु चैतन्यस्वामी महाराज यांची संजीवन समाधी
३) कुकडेश्वर् :
कुकडी नदीच्या उगमाजवळ कुकडेश्वर् मंदिर आहे.
४) माळशेज घाट :
अभयारण्य आणि थंड हवेचे ठिकाण
५) नाणेघाट :
प्राचीन राजमार्गावरील ऐतिहासिक घाट
६) कुकडी नदी :
या स्थानापासून सुमारे तीन कि.मी.अंतरावरुन वाहते.
|| गणपती बाप्पा मोरया ||
माहिती संकलन-:निखिल आघाडे.
http://maharastramandirbynikhilaghade.blogspot.com

अष्टविनायक : ५ || श्री चिंतामणी (थेउर) ||

 अष्टविनायक : ५ 
|| श्री चिंतामणी (थेउर) ||

चिंतामणी (थेउर) हे पुणे जिल्ह्यातील गणपतीचे देऊळ आहे. हे देऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे.

 इतिहास :

गणपतीचे मंदिर हे धरानिधर महाराज देव यांनी बांधले. 100 वर्षांनंतर पेशव्यांनी तेथे भव्य व आकर्षक मंदिर व सभागृह बांधले. हे मंदिर पूर्णपणे लाकडापासून बनवले आहे. त्याकाळी हे मंदिर बांधायला 40 हजार रूपये लागले होते.युरोपीयांकडून पेशव्यांना पितळाच्या 2 मोठ्या घंटा मिळाल्या होत्या. त्यातील एक महाडला असून दुसरी येथे आहे. वयाच्या 27 वर्षी माधवराव पेशव्यांना क्षयरोग झाला. तेव्हा त्यांना येथे आणण्या‍त आले. या गणपती समोरच त्यांची प्राणज्योत मालवली. त्यांची पत्नी रमाबाई त्यानंतर सती गेल्या. त्यांच्या स्मरणार्थ येथे बाग तयार करण्यात आली आहे. मोरया गोसावी यांना येथेच सिध्दी प्राप्त झाल्याचेही सांगितले जाते.

 श्री चिंतामणी मंदिर :

श्री चिंतामणीचे मंदिर भव्य असून मंदिराच्या आवारात एक मोठी घंटा आहे. मंदिरातील मूर्ती स्वयंभू असून डाव्या सोंडेची, आसन घातलेली व पूर्वाभिमुख आहे.त्याच्या दोन्ही डोळ्यात लाल मणी व हिरे आहेत.हे मंदिर आजही मजबूत स्थितीत आहे.

 श्री चिंतामणी विनायक मूर्ती :

येथील चिंतामणी विनायकाची मूर्ती स्वयंभू आणि डाव्या सोंडेची आहे.चिंतामणीने मांडी घातलेली आहे.मूर्ती अत्यंत सुबक रेखीव आणि देखणी आहे.मूर्तीच्या डोळ्यांत माणिक-रत्न मढविलेली दिसतात.

 आख्यायिका :

ब्रम्हदेवाने आपले चित्त स्थिर करण्यासाठी गणपतीची या जागी आराधना केली. त्यामुळे या गावाला थेऊर असे नाव पडले, अशी अख्यायिका आहे. यासंदर्भात आणखी एक कथा आहे. राजा अभिजीत व राणी गुणवतीचा मुलगा गुणाने कपिलमुनींकडे असलेला चिंतामणी हे रत्न चोरले. कपिलमुनींना हे कळले तेव्हा त्यांनी गणपतीला ते रत्न गुणाकडून परत आणण्याची विनंती केली.गणपतीने गुणाचा वध करून ते रत्न कपिलमुनींना दिले. मात्र, कपिलमुनींनी हे रत्न गणपतीला अर्पण केले. गणपतीच्या गळ्यात त्यांनी ते चढवले व त्यांची चिंताही दूर झाली. त्यामुळे गणपतीला येथे चिंतामणी या नावाने ओळखले जाऊ लागले.

 जाण्याचा मार्ग :

मुळा-मुठा नदींनी वेढलेले हे श्री क्षेत्र थेऊर पुणे-सोलापूर रेल्वेमार्गावर पुण्यापासून १७ कि.मी. अंतरावर असलेल्या लोणी गावापासून फक्त ५ कि.मी. अंतरावर आहे.
हडपसर येथून थेऊर पी.एम.पी.एम.एल. ही शहरी बस सेवा आहे.

 जेवण्याची व राहण्याची सोय :

थेऊर येथे मंदिर परिसरात भक्तिनिवास आहे, तसेच खाजगी हॉटेल आहेत.

 जवळची प्रेक्षणीय स्थळे :

१) भुलेश्वर :
प्राचीन,शिल्पकलेचा उत्तम नमुना असलेले शिवमंदिर आहे.
२) केडगाव बेट :
श्री नारायण महाराज यांचा आश्रम व दत्त मंदिर आहे.
३) रामदरा :
येथे पाण्याने वेढलेले शिवमंदिर आहे.रामदरा हे निसर्गरम्य स्थळ आहे.
४) उरुळी कांचन :
म.गांधीनी स्थापन केलेला निसर्गोपचार आश्रम आहे.
५) वाडे बोल्हाई मंदिर :
वाघोली-केसनंद मार्गावर हे मंदिर आहे.
६) तुळापुर :
भीमानदी काठी संगमेश्वर मंदिर व छत्रपती संभाजी महाराजांचे स्मारक आहे.
७) मरकळ :
आळंदी जवळ मरकळ येथे भिमानदी तीरावर विपश्यना केंद्र आहे.
|| गणपती बाप्पा मोरया ||
http://maharastramandirbynikhilaghade.blogspot.com

अष्टविनायक : ४ || श्री वरदविनायक (महड) ||

 अष्टविनायक : ४ 

|| श्री वरदविनायक (महड) ||

वरदविनायक (महड) हे रायगड जिल्ह्यातील गणपतीचे देऊळ आहे.अष्टविनायकात चौथा गणपती म्हणून महाडचा वरदविनायक ओळखला जातो. या गणपतीची एकदम जवळ जाऊन पूजा करता येते.

 इतिहास :

हे देऊळ अष्टविनायकांपैकीएक आहे.या मंदिराचा जिर्णोद्धार झाला असला तरी मंदिराचा गाभारा पेशवेकालिन असून तो हेमांडपंथी आहे. हा गणपती पुरातन कालीन असल्याचे सांगितले जाते.गणेश येथे वरदविनायक (समृद्धी व यश देणारा ) या रूपात रहात असे. येथील मूर्ती स्वयंभू असून धोंडू पौढकर यांना ती येथील तलावात १६९० साली सापडली. १७२५ साली कल्याणचे सुभेदार रामजी महादेव भिवळकर यांनी येथे देऊळ बांधले व महाड गावही वसवले.

 श्री वरदविनायक मंदिर :

या देवळाच्या चारही बाजूस चार हत्तींच्या मूर्ती आहेत. ८ फूट बाय ८ फूट असलेल्या या देवळाला २५ फूट उंचीचा कळस आहे. कळसाचा सर्वात वरचा भाग हा सोन्याचा आहे.पूर्वाभिमुख असलेल्या या मूर्तीच्या शेजारी सतत दिवा पेटवलेला असतो, असे म्हणतात की हा दिवा १८९२ पासून पेटता आहे.

 श्री वरदविनायक मूर्ती :

गाणपत्य सांप्रदायाचे आद्य प्रवर्तक गृत्समद ऋषी यांनी श्री वरदविनायकाची स्थापना केली आहे.
येथील मूर्ती ही पूर्वाभिमुख आहे. मूर्ती गाभार्यात पाषाणाच्या महिरपी सिंहासनावर बैठया आसनात आहे.मूर्ती डाव्या सोंडेची,सुंदर व रेखीव आहे.गाभार्यात रिद्धि-सिद्धिच्या कोरीव मूर्ती पाषाणाच्या असून दोन्ही बाजूंच्या कोनाडयांत गणेश मूर्ती दिसून येतात.

 आख्यायिका :

पुरातन काळात महडचे नांव मणिपूर वा मणिभद्र होते. गुत्समद ऋषींनी या गणपतीची स्थापना केली असल्याची आख्यायिका आहे.वचकनवी नावाचे ऋषी होते. एकदा त्याच्या आश्रमाला राजा रूक्मांगदाने भेट दिली. त्यावेळी ऋषीपत्नी त्याच्या रूपावर मोहित झाली. तिने त्याला आपल्या आश्रमात बोलावले मात्र त्याने तिकडे जायला नकार दिला.हे देवांचा राजा इंद्राला कळाले तेव्हा त्याने रूक्मांगदाचे रूप घेऊन तिचा उपभोग घेतला. ऋषीपत्नी मुकुंदा हिला इंद्रापासून झालेला पुत्र म्हणजे गुत्समद. त्याला अनौरस पुत्र म्हणून हिणवले गेल्याने त्याने चिडून 'तू बोरीचे झाड होशील' असा शाप मातेला दिला, मात्र मातेला शाप दिल्याचे प्रायश्चित्त म्हणून गुत्समद ऋषिंनी मणिभद्र येथील अरण्यात 'ओम गंगणपतये नमः 'या मंत्र जपाने अनेक वर्षे घोर तपश्यर्या केली. त्यामुळे गणपती प्रसन्न झाले. त्यांनी गणपतीला 'इथेच राहून भक्तांची मनोकामना पूर्ण करावी' अशी विनंती केली. गणपतींनी आशिर्वाद दिल्या नंतर गुत्समद ऋषींनी गणपतीची स्थापना केली व त्याचे नांव वरदविनायक ठेवले.त्याला तेथे देऊळ सापडले तेच हे वरदविनायक देऊळ.

 जाण्याचा मार्ग :

मुंबई-पनवेल-खोपोली मार्गावर खोपोलीच्या अलिकडे ६ कि.मी. अंतरावर उजवीकडे महडसाठी रस्ता जातो. मुंबई-महड अंतर ८३ कि.मी आहे.
मुंबई-पुणे रेल्वेमार्गावर कर्जतपासून महड २४ कि.मी. आहे.
कर्जत ते महड फाटा एस.टी. बसेस आहेत. महड फाटय़ापासून देवस्थान दीड कि.मी. आहे. पायी जाण्यास सोपे.

 जेवण्याची व राहण्याची व्यवस्था :

येथे "भक्त निवास" असून खाजगी ठिकाणी भोजन व निवासाची सोय होऊ शकते.

 जवळची प्रेक्षणीय स्थळे :

१) खोपोली :
बोरघाटाच्या पायथ्याला योगीराज गगनगिरी महाराजांचा आश्रम आहे.
२) खंडाळा,लोणावळा :
सह्याद्रीच्या कुशीतील निसर्गरम्य ठंड हवेचे ठिकाण.
३) कार्ले :
लोणावळयाहुन ५ कि.मी.डोंगरात एकवीरा मातेचे मंदिर व कोरीव लेणी आहे.
४) देहू :
संत तुकाराम महाराज यांच्या वास्तव्याने पावन झालेले स्थळ.
|| गणपती बाप्पा मोरया ||
http://maharastramandirbynikhilaghade.blogspot.com

अष्टविनायक : ३ || श्री बल्लाळेश्वर (पाली) ||

 अष्टविनायक : ३ 
|| श्री बल्लाळेश्वर (पाली) ||

बल्लाळेश्वर (पाली) हे रायगड जिल्ह्यातील पाली गावातले गणपतीचेदेऊळ आहे. हे देऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे.गणेश पुराणातअष्टविनायकातील तिसरा गणपती म्हणून पालीचा बल्लाळेश्र्वरओळखला जातो. अष्टविनायकातला हा एकच असा गणपती आहेकी जो भक्ताच्या नावाने (बल्लाळ) प्रसिद्ध आहे. बल्लाळ हागणपतीचा असीम भक्त होता.

 इतिहास :

नाना फडणवीस यांनी या लाकडी मंदिराचे दगडी मंदिरात रूपांतरकेले.

 श्री बल्लाळेश्वर मूर्ती :

श्री बल्लाळेश्वराची मूर्ती गाभार्यात पाषाणाच्या सिंहासनावर विराजमान आहे.मूर्ती अर्धगोलाकार असून तीन फूट उंचीची व डाव्या सोंडेची आहे.श्रीच्या मस्तकावर मुकुट आहे.श्रीच्या डोळ्यांत आणि नाभित जडवलेले हिरे मूर्तीवर सूर्याची किरणे पड़ताच झळाळून उठतात.श्रीच्या मागे चांदीची कलात्मक प्रभावळ असून रिद्धिसिद्धि त्यावर चवऱ्या ढाळीत उभ्या असलेल्या दिसतात.दुसऱ्या गाभार्यात चांदीने मढविलेला मूषक हातात मोदक घेतलेल्या अवस्थेत उभा आहे.

 श्री बल्लाळेश्वर मंदिर :

या मंदिराची रचना वैशिष्ट्यपूर्ण आहे, जेव्हा सूर्य उगवतो तेव्हा त्याची किरणे मूर्तीच्या अंगावर पडतात. या मंदिराच्या दोन्ही बाजूसदोन तलाव आहेत. त्यातील एकाचे पाणी रोजच्या पूजेसाठी वापरले जाते. स्वयंभू असलेल्या या मूर्तीचे डोळे हिर्‍यांपासून बनवले आहेत, गणपतीच्या अंगावर उपरणे व अंगरखा अशी वस्त्रे आहेत.

 आख्यायिका :

विश्वामित्र ऋषींनी भीमराजास, भृगु ऋषींनी सोमकांत राजास श्रीबल्लाळेश्वराची कथा सांगितली असा उल्लेख आहे. तर मुद्गलपुराणात जाजलीने विभांडक ऋषींना श्री बल्लाळविनायकाची कथासांगितल्याचा उल्लेख आहे. कृत युगात येथे पल्लीपूर नांवाचे नगर होते. तेव्हा तेथे कल्याण नांवाचा वैशवाणी राहत असे. या कुटूंबातबल्लाळ नांवाचा सुपुत्र झाला. बल्लाळ लहानपणा पासूनध्यानधारणा व गणेशचिंतनात मग्न असे. अध्ययन व व्यापार न करता बल्लाळ भक्ती मार्गाला लागला व इतर सवंगड्यांनाही तेचकरायला लावीत असे, म्हणून कल्याण शेठजींनी बल्लाळचा गणपतीदूर फेकून दिला आणि बल्लाळला एका झाडाला बांधून ठेवले. नंतरबल्लाळने घरी जाणार नाही येथेच तुला देह अर्पण करीन अशादृढनिश्चयाने ईश्वरचिंतन केले. त्याचा भक्तिभाव पाहून श्री गजाननानेविप्र रूपात प्रकट होऊन त्यांनी बल्लाळला बंधनातून मुक्त केले वत्याला वर दिला. बल्लाळाने विनायकाला विनंती केली की, आपणयेथे कायमचे वास्तव्य करून भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण कराव्यात.तो वर बल्लाळाला देवून श्री गजाननाची स्वयंभू मूर्ती प्रकट झाली.बल्लाळविनायक या नावाने श्रीगणेश येथील शिळे मध्ये अंतर्धानपावले. तीच ही बल्लाळेश्वराची मूर्ती आहे.

 जाण्याचा मार्ग :

बल्लाळेश्वर (पाली) हे रायगड जिल्ह्यातील सुधागड तालुक्यात पाली गावातले गणपतीचे देऊळ आहे.पुण्यापासून ११० किलोमीटरवर आहे. पुणे- लोणावळा -खोपोलीमार्गे आपण बल्लाळेश्र्वरला जाऊ शकतो.

  जेवण्याची व राहण्याची व्यवस्था :

गावात भोजन व्यवस्था नाही, आगावू सूचना दिल्यास गावातील रहिवासी घरगुती भोजनाची व्यवस्था करू शकतात.
येथील देवस्थानच्या भक्त निवासात निवासाची व्यवस्था आहे. तसेच दुपारी प्रसादाची व्यवस्था आहे.

 जवळची प्रेक्षणीय स्थळे :

१) सरसगड : मंदिराजवळील किल्ला.
२) सुधागड : किल्ला असून भृगू ऋषींनी स्थापन केलेले भोराई देवीचे मंदिर आहे.
३) सिद्धेश्वर : पालीहुन ३ की.मी. स्वयंभू शंकराचे स्थान.
४) उद्धर : पालीहुन १० कि.मी.श्री रामाने जटायुचा उद्धार केलेले स्थान.
५) उन्हेरे : पालिहुन ३ कि.मी. गरम पाण्याचे झरे असलेले स्थान.
६) पुई : येथे एकविस गणेश मंदिरे आहेत.
७) ठाणाळे : येथे कोरीव लेणी आहे.
|| गणपती बाप्पा मोरया ||
http://maharastramandirbynikhilaghade.blogspot.com

अष्टविनायक : २ || श्री सिद्धिविनायक (सिद्धटेक) ||

 अष्टविनायक : २ 
|| श्री सिद्धिविनायक (सिद्धटेक) ||

सिद्धिविनायक (सिद्धटेक) हे अहमदनगर जिल्ह्यातील गणपतीचे देऊळ आहे. हे देऊळ.
अष्टविनायकांपैकी एक आहे. श्री विष्णूला सिद्धी प्राप्त करून देणारा, कार्य सिद्धीस नेणारा हा सिद्धिविनायक अष्टविनायकांपैकी उजव्या सोंडेचा एकमेव गणपती आहे.अष्टविनायकामधील दुसरा गणपती.

 इतिहास :

पेशवेकालीन महत्त्व लाभलेल्या ह्या सिद्धिविनायकाच्या मंदिराचा गाभारा पुण्यश्लोक अहिल्याबाई होळकर यांनी बांधला. देवाचे मखर पितळेचे असून सिंहासन पाषाणाचे आहे. मधु व कैटभ या असूरांशी भगवान विष्णु अनेक वर्षे लढत होते. मात्र, त्यात त्यांना यश प्राप्त होत नव्हते. तेव्हा शंकराने विष्णूला गणपतीची आराधना करायला सांगितली. याच ठिकाणी गणपतीची आराधना करन विष्णूने असुरांचा वध केला.
छोट्याश्या टेकडीवर असलेल्या या देवळाचा रस्ता पेशव्यांचे सरदार हरिपंत फडके यांनी तयार केला. 15 फूट उंचीचे व 10 फूट लांबीचे हे देऊळ पुण्यश्र्लोक अहिल्याबाई होळकर यांनी बांधले. 3 फूट उंच व 2.5 फूट लांबीची ही मूर्ती स्वयंभू आहे.
हरिपंत फडके यांचे सरदारपद पेशव्यांनी काढून घेतले तेव्हा फडक्यांनी या मंदिरास 21 प्रदक्षिणा घातल्या. त्यांतर 21 दिवसांनी त्यांची सरदारकी परत मिळाल्याची अख्यायिका सांगितली जाते. या मंदिराच्या जवळून भीमा नदी वाहते

श्री सिद्धिविनायकाची मूर्ती :

श्री सिद्धिविनायकाची मूर्ती स्वयंभू असून ती तीन फुट रुंद आहे. मूर्ती उत्तराभिमुखी असून गजमुखी आहे. सोंड उजवीकडे असल्याने सोवळे कडक आहे. एक मांडी घातली असून त्यावर रिद्धी-सिद्धी बसलेल्या आहेत. प्रभावळीवर चंद्र, सूर्य,गरुड यांच्या आकृत्या असून मध्यभागी नागराज आहे.उत्तराभिमुखी असलेली या मूर्तीची सोंड उजवीकडे असल्यामुळे हा गणपती भक्तांसाठी कडक मानला जातो. या देवळाला एक प्रदक्षिणा घालायची म्हणजे 5 किलोमीटर फिरावे लागते.

 भौगोलिक :

श्री क्षेत्र सिद्धटेक अहमदनगर जिल्ह्यात कर्जत तालुक्यात भीमा नदीच्या काठावर वसलेले एक खेडेगाव आहे.

 जाण्याचा मार्ग :

सिद्धटेकला यात्रेकरूंना सोयीचे रेल्वेस्टेशन म्हणजे दौंड. दौंड ते सिद्धटेक हे अंतर १८ कि.मी. आहे. दौडवरुन शिरापूर येथे बसने जाऊन पुढे नदी ओलांडून जावे लागते. नदीवर नाव चालू असते.
·दौंड-काष्टी-पेडगावमार्गे सिद्धटेक या ४८ कि.मी. लांबच्या मार्गाने (नदी पार न करता) जाता येते. पुण्याच्या शिवाजीनगर एस.टी. स्थानकापासून दुपारी तीन वाजता थेट सिद्धटेकची बस आहे.
·पुण्याहून हडपसर-लोणी-यवत-चौफुला-पाटस-दौंडमार्गे सिद्धटेक ९८ कि.मी. वर आहे. (नदी पार करावी लागते.)

जवळील प्रेक्षणिय स्थळे :

१) पेडगाव :
भीमा नदीच्या तीरावर प्राचीन मंदिर आणि ऐतिहासिक किल्ला आहे.
२) राशीन :
झुलती दीपमाळ आणि देवीचे मंदिर आहे.
३) रेहेकुरी :
प्राणी-पक्षी अभयारण्य आहे.
४) भिगवण :
पक्षी अभयारण्य आहे.
५) दौंड :
भैरवनाथ व श्री विठ्ठल मंदिर आहे.

|| गणपती बाप्पा मोरया ||
http://maharastramandirbynikhilaghade.blogspot.com

अष्टविनायक : १ || श्री मयूरेश्वर (मोरगाव) ||


  अष्टविनायक : १ 
|| श्री मयूरेश्वर (मोरगाव) ||

मोरेश्वर/मयूरेश्वर (मोरगाव) हे पुणे जिल्ह्यातील गणपतीचे देऊळ आहे. हे देऊळ अष्टविनायकांपैकी एक आहे. अष्टविनायकातील सर्वांत पहिला गणपती म्हणून मोरगावचा मयूरेश्वर ओळखला जातो.

 श्री मयुरेश्वर मंदिर :

मोरेश्वराचे मंदिर म्हणजे एक प्रशस्त गढीच आहे. मंदिर काळ्यादगडापासून तयार करण्यात आले असन ते बहामनी काळात बांधले गेले. गावाच्या मध्यभागी असलेल्या या देवळाला चारही बाजूंनीमनोरे आहेत. मोगल काळात देवळावर आक्रमण होऊ नये म्हणून यादेवळाला मशिदीसारखा आकार दिला आहे. देवळाच्या बाजूने ५०फूट उंचीची ‍संरक्षण भिंत आहे .
श्री मयुरेश्वराची मूर्ती :

 गाभार्‍यातील मयूरेश्वराची मूर्तीबैठी, डाव्या सोंडेची, पूर्वाभिमुख आणि अत्यंत आकर्षक आहे.मूर्तीच्या डोळ्यात व बेंबीत हिरे बसवले आहेत. मस्तकावरनागराजाचा फणा आहे. मूर्तीच्या डाव्या- उजव्या बाजूसऋद्धिसिद्धीच्या पितळी मूर्ती असून पुढे मूषक व मयूर आहेत.

 आख्यायिका :

असे मानले जाते की, पूर्वी सिंधू नावाच्या असुराने पृथ्वीतलावरउत्पात माजवला होता, त्याचा नाश करण्यासाठी देवांनी अखेरगणपतीची आराधना केली, तेव्हा गणपतीने मयूरावर आरूढ होऊन येथे सिंधू असुराचा वध केला.त्यामुळे गणपतीला येथे मयूरेश्वर असेनाव पडले. या गावात मोरांची संख्या जास्त असल्यामुळे त्यालामोरगाव असे म्हणतात.
या मंदिरात मयूरेश्वराबरोबर ऋद्धी व सिद्धी यांच्याही मूर्ती आहेत.असे म्हणतात की ब्रम्हदेवाने दोन वेळा या मयूरेश्वराची मूर्तीबनवली आहे. पहिली मूर्ती बनवल्यावर ‍ती सिंधुसुराने तोडली.म्हणून ब्रम्हदेवाने पुन्हा एक मूर्ती घडवली.
सध्याची मयूरेश्वराची मूर्ती खरी नसून त्यामागे खरी मूर्ती असल्याचेमानले जाते. ती मूर्ती लहान वाळू व लोखंडाचे अंश व हिर्‍यांपासूनबनलेली आहे. या मंदिराचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे यामंदिराच्या समोर एक नंदीची मूर्ती आहे. असे सांगितले जाते की शंकराच्या मंदिरासाठी नंदीची मूर्ती एका रथातून नेली जात होती,मात्र येथे आल्यावर त्या रथाचे चाक तुटले. त्यामुळे या नंदीलायेथेच ठेवण्यात आले.

 जाण्यासाठी मार्ग :
· पुण्यापासून मोरगाव, हडपसर-सासवड आणि जेजुरीमार्गे ६४कि.मी. वर आहे.
 पुणे-सोलापूर मार्गावर पुण्यापासून ५५ कि.मी. वर चौफुला गावआहे. तेथून मोरगावला जाता येते. चौफुला ते मोरगाव अंतर २३कि.मी. आहे.
 पावसाळ्यात येथे मोर बघायला मिळतात.

जेवण्याची व राहण्याची सोय :

श्री माहेश्वरी भक्त निवास आहे. मेवाड भोजनालय या ठिकाणी निवास व भोजनाची व्यवस्था आहे. 

जवळील प्रेक्षणिय स्थळे :

१) पांडेश्वर :
पांडवानी बांधलेले पांडेश्वर मंदिर आहे. 
२)कऱ्हा नदी तीरावर जडभरताचे स्थान. 
नदीतीरावरील शिवमंदिर उत्तम शिल्पकलेचा नमुना आहे.
३)जेजुरी :
श्री मल्हारी मार्तंड खंडोबाचे प्रसिद्ध स्थळ आहे.
४) लवथळेश्वर :
शिवमंदिर - जेजुरी पासून सुमारे २ कि.मी. अंतरावर आहे.
५) सासवड :
श्री संत सोपान महाराज समाधी.
६) नारायणपूर :
एकमुखी दत्ताचे मंदिर. शेजारीच नारायणेश्वरचे शिल्पकलेचा उत्तम नमुना असलेले शिवमंदिर.
 जवळच श्री बालाजी मंदिर तसेच पुरंदर किल्ला आहे 

|| गणपती बाप्पा मोरया ||
http;//maharastramandirbynikhilaghade.blogspot.com